بیانیه مطبوعاتی - شماره 44
.
نسخه PDF
در هفته دوم آتش بس، بخش دیپلماسی عمومی سفارت جمهوری اسلامی ایران در فرانسه مایل است نکات زیر را به آگاهی رسانهها و افکار عمومیبرساند :
چشم اندازکلی وقایع روزهای اخیر
در سطح تحولات میدانی و امنیتی، حمله مسلحانه ناوهای آمریکایی به کشتی تجاری ایرانی «توسکا» در دریای عمان و پیادهکردن تفنگداران مسلح روی عرشه آن، نقض صریح آتشبس اعلامشده و نمونهای بارز از اقدام جنگی و دزدی دریایی دولتی است که بهطور گسترده در رسانههای منطقهای و شبکههای اجتماعی بازتاب یافته و نگرانیها نسبت به نیت واقعی واشنگتن در قبال روند آتشبس را تشدید کرده است. همزمان، گزارشهای متعدد رسانههای بینالمللی و ویدئوهای منتشره در شبکههای اجتماعی، استمرار آثار ویرانگر حملات هوایی آمریکا و اسرائیل بر زیرساختهای غیرنظامی، مدارس و مراکز فرهنگی در تهران، میناب و دیگر شهرها را برجسته کرده و بر ابعاد انسانی این جنگ تاکید میکنند.
در بعد افکار عمومی جهانی، طی ۲۴ ساعت اخیر بخش قابل توجهی از پوشش رسانههای انگلیسیزبان و تحلیلگران بر دو محور متمرکز بوده است: نخست، مخالفت اکثریت شهروندان آمریکایی بهویژه جوانان با ادامه ماجراجویی نظامی علیه ایران و کاهش محسوس محبوبیت رئیسجمهور آمریکا در سایه نگرانی از هزینههای جنگ و بحران اقتصادی؛ دوم، فقدان «استراتژی خروج» روشن و سردرگمیکاخ سفید در مدیریت این بحران. در فضای شبکههای اجتماعی نیز هشتگهای ضد جنگ و انتقاد از سیاستهای دوگانه غرب در قبال تلفات غیرنظامیان ایرانی ترند شده و بسیاری از خبرنگاران و فعالان حقوق بشری به استمرار مصونیت عاملان حملات علیه مدارس و مراکز درمانی در ایران اشاره کردهاند.
در سطح همبستگیهای فراملی، مراسم باشکوه یادبود رهبر شهید انقلاب اسلامی و شهدای جنگ در کنیسه یهودیان یوسفآباد تهران که بازتاب قابل توجه در رسانههای منطقهای و برخی شبکههای اجتماعی ، به عنوان نمادی از همزیستی تاریخی مسلمانان و کلیمیان در ایران و رد روایتهای فرقهگرایانهای که جنگ اخیر را در قالب «تقابل ادیان» صورتبندی میکنند، مورد توجه ناظران قرار گرفته است. این تصاویر در کنار کارزارهای مردمی در کشورهای مختلف و بیانیه صدها محقق، دانشگاهی و فعال فرهنگی در دفاع از میراث فرهنگی و مراکز علمی ایران به تدریج در حال شکلدادن به روایتی بدیل در افکار عمومی جهانی است که در آن تهاجم اخیر آمریکا و اسرائیل بهعنوان حملهای علیه زیرساختهای مدنی، آموزشی و حافظه مشترک بشری شناخته میشود.
در مجموع، چشمانداز چند روز اخیر نشان میدهد که در حالی که ایالات متحده و رژیم صهیونیستی با تداوم اقدامات تنشزا در دریا و هوا تلاش دارند موازنه میدانی و روانی را به سود خود تغییر دهند، موج فزاینده همدلی مردمی، انتقادات رسانههای مستقل و پرسشگری محافل دانشگاهی و حقوقی در غرب، بیش از پیش مشروعیت این جنگ و روایت رسمی واشنگتن–تلآویو را زیر سؤال برده و زمینه را برای طرح جدیتر مطالبه پایان پایدار جنگ، احترام به حقوق بینالملل و نقشآفرینی راهحلهای منطقهمحور در خلیج فارس و تنگه هرمز فراهم کرده است.
1- آخرین اظهارات مقامات ایرانی
دکتر مسعود پزشکیان رئیس جمهور:
دشمن آگاهانه و عامدانه دانشگاهها را به عنوان کانون پیشرفت و تحول جامعه مورد هدف قرار داد. پس باید دقیقا جایی را که او آگاهانه مورد حمله قرار داد با تمام توان تقویت کنیم. اگر دانشگاه نبود توانمندیها و قدرت دفاعی ما هم نبود .... افتخاراتی که در عرصه دفاع از میهن خلق شد نیز به برکت عالمان و دانشمندان و دانشگاه بود.
دکتر محمد باقر قالیباف رئیس پارلمان در شبکه ایکس :
همانطور که دیشب گفتم، آتشبس تنها نتیجۀ پایداری حزبالله و وحدت محور مقاومت بود. ما با احتیاط به این آتشبس نزدیک خواهیم شد و تا زمان دستیابی به پیروزی کامل متحد خواهیم ماند. از تلاشهای میانجیگرانۀ دولت پاکستان و ژنرال عاصم منیر برای تأمین این آتشبس تشکر میکنم. ما همچنان به عهد خود پایبندیم...
قالیباف در شبکه ایکس: رئیسجمهور آمریکا در یک ساعت ۷ ادعا مطرح کرد که هر ۷ ادعا کذب است. با این دروغگوییها در جنگ پیروز نشدند و حتما در مذاکره هم راه به جایی نخواهند برد. با ادامه محاصره، تنگه هرمز باز نخواهد ماند.
عبور و مرور در تنگه براساس «مسیر تعیینشده» و با «مجوز ایران» انجام خواهد شد. باز یا بستهبودن تنگه و مقررات آن را میدان مشخص میکند نه شبکههای اجتماعی.
جنگ رسانهای و مهندسی افکار بخش مهمی از جنگ است و ملت ایران تحت تاثیر این تردستیها قرار نمیگیرد.
قالیباف در شبکه ایکس: هم زمان با باز شدن بازارها قیمت نفت دیجیتال(کاغذی) بر اساس جو بازار تعیین میشود و هم اوراق قرضه، و هر دوی آنها خانههای پوشالی هستند که نمیتوان به آنها اعتماد کرد معیار اصلی، قیمت نفت فیزیکی یعنی همان قیمتی است که نفت واقعا خرید و فروش میشود و بر اساس معاملات واقعی بازار تعیین میشود. با این تفاوت که در مورد نفت حداقل شاخصی با عنوان قیمت نفت فیزیکی وجود دارد که میزان دستکاریشدن قیمت نفت دیجیتال را مشخص کند اما در مورد اوراق قرضه چنین نیست و همه چیز فقط بر خانهای پوشالی بنا شده است.
وزیر امور خارجه ایران در شبکه ایکس: در پی اعلام آتشبس در لبنان، عبور و مرور تمامیکشتیهای تجاری از طریق تنگه هرمز برای باقیمانده دوره آتشبس بهطور کامل آزاد اعلام میشود. این تردد باید در مسیر هماهنگشده و از پیش اعلامشده توسط سازمان بنادر و دریانوردی جمهوری اسلامی ایران انجام گیرد.
بیانیه دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی (خلاصه):
- جمهوری اسلامی ایران در روز چهلم جنگ و با اعلام رسمی رئیسجمهور آمریکا در پذیرش طرح ۱۰ مادهای ایران به عنوان چارچوب مذاکرات پایان جنگ، انجام این مذاکرات را با وساطت کشور دوست و برادر پاکستان، در اسلامآباد پذیرفت.
- دشمن به رغم این که پیش از آغاز مذاکرات پذیرفته بود در چارچوب طرح ۱۰ مادهای ایران عمل کند، در طول مذاکره مطالبات جدید و زیاده خواهانهای مطرح کرد. به همین دلیل این مرحله از مذاکرات بدون نتیجه مشخص پایان یافت و ادامه آن به زمانی دیگر موکول شد.
در روزهای اخیر با حضور فرمانده ارتش پاکستان در تهران به عنوان واسطه و طرف میانجی مذاکرات، پیشنهادات جدیدی از سوی آمریکاییها مطرح شده که جمهوری اسلامی ایران در حال بررسی آنها است و هنوز پاسخی به آنها داده نشده است. هیئت مذاکره کننده ایرانی که با توکل به خدای متعال و به پشتوانهی حمایتهای مردم و عزم و اراده فولادین و قدرت سلاح آتشین رزمندگان وارد میدان نبرد سیاسی برای تثبیت پیروزیهای شگرف و تاریخی ملت ایران در این جنگ تحمیلی ناجوانمردانه شده است، سر سوزنی سازش و عقبنشینی و مسامحه نخواهد کرد و با همه توان از منافع و مصالح ملت ایران و پاسداشت خونهای عزیز و گرانبهایی که در این جنگ برای حفظ استقلال، عزت و سربلندی ایران ریخته شده به ویژه خون پاک رهبر عزیزتر از جانمان، دفاع خواهد کرد.
- یکی از پیششرطهای ضروری پذیرش آتشبس موقت از سوی ایران، توقف آتش در همه جبههها از جمله لبنان بود که دشمن صهیونی از همان ابتدا با حملات وحشیانه به کشور لبنان و حزبالله قهرمان، آن را نقض نمود. با پا فشاری جمهوری اسلامی ایران، رژیم صهیونی به آتشبس در لبنان تن داد و مقرر شد در صورت رعایت آتشبس در همه جبههها توسط دشمن، تنگه هرمز بصورت موقت تا پایان زمان آتشبس، صرفا برای عبور کشتیهای تجاری و نه شناورهای نظامی، و شناورهای غیر نظامیکشورهای متخاصم، با کنترل و مجوز نیروهای مسلح ایران و از مسیر تعیین شده توسط ایران گشایش مشروط داشته باشد.
- با عنایت به این که عمده تجهیز پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه خلیج فارس از طریق عبور و مرور شناورها از تنگه هرمز تامین میشود و این تهدید علیه امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران و منطقه خلیج فارس میباشد، ایران مصمم است تا زمان پایان قطعی جنگ و تحقق صلح پایدار در منطقه، نظارت و کنترل بر تردد از تنگه هرمز را اعمال نماید. این امر با دریافت اطلاعات کامل از شناورهای عبوری، صدور گواهی عبور مطابق ضوابط اعلامی جمهوری اسلامی ایران، متناسب با شرایط جنگی و پرداخت هزینههای مربوط به خدمات تامین امنیت، ایمنی و حفاظت از محیطزیست و در مسیرهای اعلام شده توسط جمهوری اسلامی ایران، اعمال میشود.
- تا زمانی که دشمن قصد اخلال در عبور و مرور شناورها و اعمال روشهایی همچون محاصره دریایی را داشته باشد، جمهوری اسلامی ایران آن را از موارد نقض آتشبس قلمداد کرده و از گشایش مشروط و محدود تنگه هرمز جلوگیری خواهد کرد.
فرماندهی نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در شبکه ایکس (در پی محاصره دریایی آمریکا): نظم جدید بر تنگه هرمز حاکم شده:
۱. شناورهای غیرنظامی صرفا از مسیر تعیینشده ایران تردد میکنند،
۲. تردد شناورهای نظامی از تنگه کماکان ممنوع است،
۳. ترددها صرفا با اجازه نیروی دریایی سپاه است،
۴. این تردد در راستای توافق دوره سکوت صحنه نبرد و بعد از اجرای آتشبس لبنان صورت میگیرد.
فرماندهی نیروی دریایی سپاه: هر نقض عهدی از سوی آمریکا، پاسخی شایسته دارد. تا زمانی که تردد شناورها از مبدأ ایران و به مقصد ایران مورد تهدید باشد، وضعیت تنگه هرمز به حالت قبلی باقی میماند؛ باذنالله.
سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتم الانبیا (ص) : اقدام آمریکا و شلیک آنها به سوی یکی از کشتیهای تجاری ایران و پیادهکردن تعدادی از تفنگداران تروریست خود روی عرشهی این شناور نقض آتشبس است و هشدار میدهیم که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران این دزدی دریایی و مسلحانه ارتش آمریکا را به زودی پاسخ داده و تلافی خواهند نمود.
2- خسارت های جنگ تحمیلی آمریکایی- صهیونیستی
رئیس سازمان مدیریت بحران تهران: جبران خسارت بیش از۴۴هزار واحد آسیبدیده تهران درجنگ رمضان
عمده مجموع ۴۴ هزار و ۷۵۰ واحد آسیب دیده باتعمیرات جزئی در حال بازسازی است. برای واحدهای با آسیب جدی،علاوه بر اسکان افراد در هتل یا اجاره مسکن، حمایتهایی نظیر پرداخت هزینه تعمیر،ارائه رفاه کارت خرید لوازم منزل و جبران خسارت خودروها در دستور کار قرار دارد. پرداخت خسارت اسباب و اثاثیه منازل تخریب شده بر عهده دولت است.
روابط عمومی وزارت آموزش و پرورش: ۲۷۹ دانشآموز در حملات آمریکایی ـ صهیونی به کشورمان به شهادت رسیدند. از این تعداد ۱۵۷ شهید پسر و ۱۱۵ شهید دختر بودند. همچنین ۵ نوآموز پسر و ۲ نوآموز دختر بودند.
رئیس سازمان پزشکی قانونی: از آغاز جنگ رمضان تا آخرین ساعت روز ۲۱ فروردین ۱۴۰۵، مجموعاً ۳ هزار و ۳ ۷۵ نفر شهید شدند که از این تعداد ۲ هزار و ۸۷۵ نفر مرد و ۴۹۶ نفر زن بودند. در حال حاضر نیز ۴ پیکر به دلیل شدت و نوع آسیبها تعیین تکلیف نشدهاند. از نظر سنی، ۷ شهید زیر یک سال، ۲۵۵ شهید یک تا ۱۲ سال، ۱۲۱ شهید ۱۳ تا ۱۸ سال، ۹۶۹ شهید ۱۹ تا ۳۰ سال، ۷۹۲ شهید ۳۱ تا ۴۰ سال، ۶۳۹ شهید ۴۱ تا ۵۰ سال، ۲۶۷ شهید ۵۱ تا ۶۰ سال، ۱۶۳ شهید ۶۱ تا ۷۰ سال و ۶۰ شهید ۷۱ سال به بالا هستند.
قائم مقام معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری: در جنگ تحمیلی سوم ۱۸۰ نفر از جامعه علمیبه شهادت رسیدند که ۱۸ نفر آنها دختران دانشجو و یک بانوی استاد دانشگاه بودند.
خاویر کاستلانوس معاون دبیرکل فدراسیون بین المللی صلیب سرخ: اولویت ما این بوده که به جامعه بینالملل نشان دهیم که هلالاحمر ایران چه ظرفیتهایی دارد و دارای نیروهای بسیار تخصصی و داوطلبان ماهری است، جوامع ملی باید بدانند که در جنگ ۴۰ روزه، بیش از ۱۰۰ هزار امدادگر داوطلب آماده همکاری بودند و جمعیت هلالاحمر ایران شریک قابل اعتماد ما در فدراسیون است. شما یک جمعیت طلایی دارید و ما مفتخریم که از فعالیت های شما درس های جدید می آموزیم.
3- جنبههای حقوقی
در رویه عملی نظام بینالملل نیز کشورهای متعدد غیرهستهای عضو NPT مانند آلمان، ژاپن، برزیل، هلند و دیگران بدون نیاز به اخذ «مجوز جداگانه» از آژانس، تحت پادمان و اعلام رسمیبه غنیسازی اورانیوم برای مقاصد صلحآمیز مبادرت میورزند؛ امری که حاکی از عرف جاافتاده در شناسایی حق غنیسازی بهعنوان جزئی از حق عام استفاده صلحآمیز است.
بخش مهمی از ادبیات حقوقی و تفاسیر معتبر از NPT از جمله آثاری که بهعنوان مراجع کلاسیک این معاهده شناخته میشوند نتیجه میگیرند که ایران، مانند هر عضو دیگر NPTاز «حق غیرقابل انکار و بنیادی» برای غنیسازی اورانیوم و طی تمامی مراحل ضروری چرخه سوخت در داخل سرزمین خود برای اهداف صلحآمیز برخوردار است.
این برداشت حقوقی نهتنها در محافل دانشگاهی و دکترین حقوق بینالملل، بلکه در مواضع رسمیبرخی دولتها نیز بازتاب یافته است؛ از جمله نماینده دائم روسیه در سازمانهای بینالمللی در وین تصریح کرده است که ایران بهعنوان عضو NPT، «حق کامل غنیسازی اورانیوم» را داراست.
از سوی دیگر قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد که برجام ۲۰۱۵ را تأیید و «ضمیمه» آن کرده است، در مقدمه خود صراحتاً تأکید میکند که راهحل جامع هستهای، ایران را قادر میسازد «بر اساس مفاد مربوطه NPT، از حق بهرهبرداری از انرژی هستهای برای اهداف صلحآمیز» برخوردار باشد؛ حقی که در عمل مستلزم برخورداری از چرخه بومی سوخت، شامل غنیسازی تحت نظارت آژانس است.
بر این مبنا، غنیسازی اورانیوم و توسعه چرخه کامل سوخت هستهای در ایران مادام که در چهارچوب شفافیت، همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی و تعهد به عدم انحراف به سوی مقاصد نظامی انجام شود، نه تنها مغایر NPT نیست، بلکه مصداق روشن اعمال حق مسلم ایران در استفاده صلحآمیز از فناوری هستهای است.
هرگونه تلاش برای سلب این حق، مشروط کردن آن به اراده سیاسی سایر دولتها یا اعمال معیارهای دوگانه در قبال ایران در مقایسه با دیگر اعضای NPT، با متن صریح ماده ۴ روح معاهده و رویه پذیرفتهشده بینالمللی در تعارض بوده و از منظر حقوقی قابل پذیرش نیست.
احمد ابوالغیط دبیرکل اتحادیه عرب: (با اشاره به زرادخانههای هستهای در اراضی اشغالی) : اسرائیل از قدرت هستهای برخوردار است. در حالی که خاورمیانه باید عاری از سلاحهای هستهای شود.
4- اقدامات تنش آفرین
ادعای ترامپ در شبکه تروث سوشیال: امروز یک کشتی باری با پرچم ایران به نام توسکا به طول تقریباً ۹۰۰ فوت و وزنی تقریباً برابر با یک ناو هواپیمابر تلاش کرد از محاصره دریایی ما عبور کند که اوضاع برای آنها خوب پیش نرفت. ناوشکن موشکانداز نیروی دریایی آمریکا USS SPRUANCE کشتی توسکا را در خلیج عمان متوقف کرد و به آنها هشدار داد که توقف کنند. خدمه ایرانی گوش ندادند، بنابراین کشتی نیروی دریایی ما با ایجاد سوراخی در موتورخانه، آنها را متوقف کرد. در حال حاضر، تفنگداران دریایی آمریکا کنترل کشتی را در دست دارند. کشتی توسکا تحت تحریمهای وزارت خزانهداری آمریکا به دلیل سابقه فعالیتهای غیرقانونی قبلی است. ما کنترل کامل کشتی را در اختیار داریم و در حال بررسی محموله آن هستیم !
نتانیاهو نخست وزیر رژیم صهیونیستی (در دیدار با رئیسجمهور آرژانتین) : دستاوردهای بزرگی در جنگ با ایران داشتیم اما هنوز تمام نشده است. کسی نمیداند فردا یا پس فردا چه خواهد شد.
5- مبارزه با پروپاگاندا، جنگ روانی ، دروغ پردازی و تلاش برای انحراف افکار عمومی
در مقاله منتشره در The Atlantic نویسنده، آلن ایر، استدلال میکند که تمرکز طولانیمدت آمریکا و غرب بر برنامه هستهای ایران، توجهها را از یک واقعیت مهمتر منحرف کرده است: ایران از ابتدا یک ابزار بازدارندگی بسیار قدرتمند در اختیار داشته که نه فناورانه، بلکه جغرافیایی است. به باور او، کنترل تنگه هرمز، گذرگاهی که بخش قابل توجهی از صادرات انرژی جهان از آن عبور میکند، به تهران این امکان را میدهد که بدون نیاز به سلاح هستهای، هزینه هرگونه درگیری را برای طرف مقابل بهشدت افزایش دهد. این اهرم، بهویژه در شرایط بحران، میتواند بازارهای جهانی انرژی را دچار شوک کند و پیامدهایی فراتر از میدان جنگ به همراه داشته باشد. ایر توضیح میدهد که این «سلاح» در واقع نوعی بازدارندگی نامتقارن است: ایران میداند که بستن یا حتی تهدید به اختلال در این آبراه، نهتنها دشمنانش بلکه اقتصاد جهانی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد، و همین مسئله باعث میشود طرف مقابل در محاسبات خود محتاطتر عمل کند. او تأکید میکند که این ابزار بهندرت بهطور کامل به کار گرفته میشود، اما ارزش آن دقیقاً در همین قابلیت بالقوه و اثر بازدارندهاش نهفته است. از این منظر، ایران پیش از هرگونه پیشرفت نظامیپیشرفته، از طریق موقعیت جغرافیایی خود به نوعی «قدرت بازدارندگی ساختاری» دست یافته که همچنان در معادلات منطقهای و جهانی نقش تعیینکننده دارد.
بر اساس گزارشی از روزنامه نیویورکتایمز به نقل از مقامات اطلاعاتی آمریکا، ایران پس از هفتهها درگیری نظامی، هنوز بخش قابلتوجهی از توان موشکی خود را حفظ کرده است. طبق این ارزیابی، تهران همچنان به حدود ۷۰ درصد از ذخایر موشکهای بالستیک پیش از جنگ و حدود ۶۰ درصد از سکوهای پرتاب موشک خود دسترسی دارد. این میزان، از نگاه منابع آمریکایی، برای تداوم تهدید یا ایجاد اخلال در کشتیرانی در تنگه هرمز کافی ارزیابی شده است. این گزارش در حالی منتشر میشود که جنگ و تنشها در خلیج فارس همچنان ادامه دارد و نگرانیها درباره امنیت مسیرهای انرژی جهانی را تشدید کرده است.
به گزارش والاستریت ژورنال، پست دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی درباره اینکه در صورت نرسیدن به توافق، «یک تمدن کامل نابود خواهد شد»، یک اقدام بداهه بوده و بخشی از طرح رسمی امنیت ملی آمریکا محسوب نمیشده است. این روزنامه به نقل از منابع دولتی مینویسد هدف ترامپ از این تهدید، ترساندن طرف ایرانی و واداشتن تهران به پایان درگیری و بازگشت به میز مذاکره بوده است. بر اساس همین گزارش، یک مقام ارشد دولت ترامپ گفته است واشنگتن همچنان در پی برگزاری دور دیگری از گفتگوها با ایران در پاکستان است و تیم مذاکرهکننده آمریکا برای این گفتوگوها آماده میشود. والاستریت ژورنال همچنین مینویسد ترامپ با طرحهای نظامیپرریسکی مانند عملیات برای تصرف جزیره خارک مخالفت کرده و به اطرافیانش گفته چنین عملیاتی نیروهای آمریکایی را به «اهداف بیدفاع» تبدیل میکند؛ بنا بر این گزارش، او پس از سرنگونی یک جنگنده آمریکایی در ایران نیز ساعتها بر سر دستیارانش فریاد زده و نسبت به عدم همراهی اروپاییها در این بحران ابراز خشم کرده است.
گزارش پولیتیکو بر اساس چند تلگراف دیپلماتیک از سفارتخانههای آمریکا (از جمله در آذربایجان، بحرین و اندونزی) نشان میدهد که جنگ با ایران، در حال فرسایش موقعیت آمریکا در افکار عمومی و حتی در سطح برخی دولتهای همپیمان یا شریک است. در آذربایجان، روابطی که پیشتر رو به بهبود توصیف میشد، اکنون «در بهترین حالت، درجا زده و در حال لرزان شدن» توصیف میشود؛ در بحرین، حکومت با این پرسش مواجه است که آیا آمریکا آن را در برابر پهپادها و موشکهای ایران «به حال خود رها کرده» است؛ و در اندونزی، رئیسجمهور ممکن است با فشارهای فزایندهای برای کاهش همکاریهای امنیتی با آمریکا روبهرو شود. تلگرافها تصویر کشورهایی را ترسیم میکنند که در آنها بیاعتمادی نسبت به آمریکا در حال رشد است و این، در صورت ادامه جنگ، ممکن است به کاهش اعتماد دولتی و آسیب به روابط راهبردی منجر شود.
بهنوشته پولیتیکو، این اسناد حاوی درخواستهای غیرمستقیم از دولت ترامپاند تا دست سفارتخانهها را برای مقابله با روایتهای ضدآمریکایی در فضای رسانهای و شبکههای اجتماعی بازتر کند؛ اما در عمل، سفارتها دستور دارند درباره جنگ با ایران «محتوای اصلی تولید نکنند» و فقط پیامهای از پیش تأیید شده کاخ سفید و وزارت خارجه را بازنشر کنند. یک دیپلمات آمریکایی میگوید فضای سیاسی دولت ترامپ باعث شده بسیاری از دیپلماتها از ابراز صریح نگرانیهای خود بترسند، چون دولت آنها را از تصمیمسازی کنار گذاشته، عده زیادی را اخراج کرده و روی «وفاداری» بیش از تخصص تأکید دارد. در مقابل، رهبری ایران با بهرهگیری گسترده از رباتها، میمها و شبکهای از ارتباطات مذهبی، فرهنگی و اجتماعی در کشورهای مختلف، تلاش میکند تصویر آمریکا را تضعیف و برای تهران همدلی ایجاد کند؛ بهاینترتیب، در حالی که دیپلماسی عمومی آمریکا محدود شده، تهران فعالانه در میدان جنگ روایتها پیشروی میکند.
6- وضعیت بازار انرژی و اثرات بحران در منطقه
در روزها و هفتههای اخیر، بازار جهانی انرژی در بستری از تنشهای ژئوپلیتیک در خلیج فارس و تنگه هرمز و نوسانات بنیادین عرضه و تقاضا وارد مرحلهای جدید از بیثباتی و حساسیت شده است.
نفت : در بازار نفت خام، دادههای قیمتی نشان میدهد که بهای نفت برنت در معاملات لحظهای و آتی در نیمه آوریل ۲۰۲۶ عمدتاً در بازه ۹۰ تا ۱۰۰ دلار در هر بشکه نوسان داشته، در حالیکه متوسط قیمت ماهانه (قیمت اسپات/فیزیکی مبنا) برای آوریل در حدود ۱۲۲ دلار به ازای هر بشکه ثبت شده است. این شکاف میان میانگین ماهانه و نوسانات روزانه، بازتابی از شوک اولیه ناشی از اختلال در تنگه هرمز و سپس فاز اصلاح تدریجی قیمتها با افزایش گمانهزنیها درباره مدیریت تنش و امکان بازگشایی نسبی مسیرهای کشتیرانی است. در کنار برنت، نفت عمان بهعنوان یکی از شاخصهای مهم منطقهای، پس از ثبت رکورد تاریخی در میانه مارس ۲۰۲۶ با جهش قیمت تا سطوح نزدیک به ۱۵۰ دلار برای هر بشکه در اوج بحران تردد در تنگه هرمز همچنان در قراردادهای تحویل ماه می در محدودهای نزدیک به همین تراز در نتیجهی ریسک بالای سیاسی–امنیتی در منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز در سطوح بسیار بالا معامله میشود. این سطح قیمت بیسابقه برای نفت عمان نشان میدهد که بازار، ریسک اختلال پایدار در عرضه از خلیج فارس را جدی گرفته و برای نفتهای با مسیر حملونقل وابسته به هرمز، حقبیمه ویژهای قائل است.
گاز طبیعی : در بازار گاز طبیعی اروپا، قیمت هاب TTF در آوریل ۲۰۲۶ در حدود ۳۵ تا ۴۰ یورو بر مگاواتساعت قرار گرفته است؛ سطحی که نسبت به اوجهای بحران گازی اروپا بهطور محسوسی پایینتر است، اما همچنان حدودی بالاتر از میانگین سال گذشته را نشان میدهد. این وضعیت حاکی از آن است که اگرچه ذخایر گازی اروپا در کوتاهمدت در وضعیتی نسبتاً مطمئن قرار دارد، اما بازار همچنان بخشی از ریسک امنیت عرضه از خلیج فارس و تنگه هرمز را در قیمتها منعکس میکند. در ایالات متحده متوسط قیمت بنزین در ماههای مارس و آوریل ۲۰۲۶ به حدود ۳٫۸ تا ۴ دلار در هر گالن (حدود ۱ تا ۱٫۰۵ دلار برای هر لیتر) رسیده و در بسیاری از ایالات از مرز روانی ۴ دلار عبور کرده است؛ موضوعی که در رسانههای آمریکایی بهعنوان بالاترین سطح چند سال اخیر برجسته شده است. افزایش هزینه سوخت علاوه بر تأثیر مستقیم بر سبد مصرف خانوارها، فشار مضاعفی بر بخش حملونقل، زنجیرههای تأمین و شاخصهای تورمی وارد کرده و حساسیت افکار عمومی آمریکا را نسبت به تحولات خلیج فارس افزایش داده است.
فرآوردههای نفتی : در بازار فرآوردهها، قیمت جهانی کروزن (نفت سفید/سوخت گرمایشی) در میانه آوریل حدود ۱٫۲۹ دلار در هر لیتر برآورد شده و گزارشهای تخصصی بخش هوانوردی از افزایش ۲۰ تا ۴۰ درصدی هزینه سوخت جت برای شرکتهای هواپیمایی و اپراتورهای جتهای خصوصی نسبت به سال ۲۰۲۵ حکایت دارد. برخی تحلیلگران هشدار میدهند که در صورت تداوم اختلال در جریان نفت خام و فرآوردهها از منطقه خلیج فارس، احتمال بروز «کمبودهای مقطعی و منطقهای کروزن» در برخی فرودگاهها و مسیرهای طولانی، سناریویی واقعبینانه است؛ هرچند هنوز از سطح «کمبود ساختاری جهانی» فاصله داریم.
مواد خام راهبردی : در حوزه مواد خام راهبردی، بازار هلیوم با بحران عرضه مزمن روبهرو است؛ توقفها و محدودیتهای تولید در برخی تأسیسات کلیدی و تنشهای ژئوپلیتیک، به جهش محسوس قیمتها در اروپا و آسیا منجر شده است. گزارشهای تخصصی نشان میدهد که قیمت هلیوم در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ به سطوحی بیسابقه رسیده و صنایع پیشرفته، پزشکی و تحقیقاتی نسبت به ریسک کمبودهای دورهای این گاز حیاتی هشدار میدهند.
در بازار فلزات پایه، آلومینیوم در بورس فلزات لندن در محدوده بالای ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ دلار در هر تن نوسان دارد و در برخی جلسات معاملاتی به سطوحی نزدیک به ۳۶۰۰ دلار در هر تن رسیده که بهطور معناداری بالاتر از میانگین پیش از ۲۰۲۱ است.
افزایش قیمت انرژی، تشدید مقررات زیستمحیطی و ریسک اختلال در مسیرهای حملونقل دریایی بهویژه در صورت انسداد یا ناامنی پایدار در تنگه هرمز از مهمترین عوامل فشار افزایشی بر قیمت فلزات پرمصرفی همچون آلومینیوم شمرده میشوند.
بازار جهانی کودهای شیمیایی بهویژه کودهای ازته نیز تحت تأثیر ترکیب قیمت بالای گاز و اجرای مکانیسم تعدیل کربن در مرزهای اتحادیه اروپا (MACF) وارد چرخه جدیدی از افزایش هزینه شده است؛ برآوردها حاکی از آن است که در سال ۲۰۲۶، صرفاً به دلیل MACF، قیمت کودهای ازته حدود ۷ درصد افزایش یافته و در افق ۲۰۳۴ این افزایش میتواند بین ۳۰ تا ۶۵ درصد نسبت به سطح اوایل ۲۰۲۶ برسد.
این روند در کنار سطوح بالاتر قیمت گاز و برق، فشار مضاعفی بر هزینه تولید محصولات کشاورزی و امنیت غذایی در بسیاری از مناطق جهان وارد میکند و هر شوک جدید در خلیج فارس میتواند این فشارها را تشدید نماید.
چشم انداز : در افق کوتاهمدت، چشمانداز قیمتها بهشدت به مسیر تحولات ژئوپلیتیک در خلیج فارس و تنگه هرمز گره خورده است.
در سناریوی تداوم تنش و اختلال محدود در عبور نفتکشها ــ همراه با تهدیدات دورهای و افزایش هزینه بیمه ــ انتظار میرود پرمیوم ریسک بر روی نفت برنت و نفت عمان حفظ شده و قیمتها در سطوح بالای کنونی (برای برنت در محدودهای بین ۱۱۰ تا ۱۳۰ دلار و برای عمان در محدوده حدود ۱۴۵ تا ۱۵۵ دلار) در نوسان بماند.
در سناریوی کاهش کنترلشده تنش، ایجاد کریدورهای امن دریایی و فعالشدن میانجیگریهای منطقهای و بینالمللی، بازار بهتدریج بخشی از پرمیوم ریسک را تخلیه کرده و امکان بازگشت برنت به سطوح نزدیکتر به بنیادهای عرضه و تقاضا (مثلاً در بازه ۹۰ تا ۱۱۰ دلار) و کاهش فاصله قیمتی نفت عمان با برنت فراهم میشود. در این حالت، نگرانیها درباره کمبود کروزن و فشار بر بازار فرآوردهها نیز تعدیل خواهد شد.
در سناریوی تشدید درگیری و انسداد گسترده تنگه هرمز ــ شامل حملات به زیرساختها و توقف بخش بزرگی از جریان نفت و گاز مایع ــ خطر ثبت رکوردهای جدید برای نفت برنت و نفت عمان، تشدید جهش قیمت کروزن و بنزین و انتقال موجهای تورمی دوم و سوم به بازارهای هلیوم، آلومینیوم و کودهای شیمیایی بسیار جدی خواهد بود و میتواند پیامدهای عمیقی برای تورم، رشد اقتصادی و ثبات مالی در سطح جهانی به همراه داشته باشد.
7- اعتراض به جنگ و همبستگی ملت های منطقه با ایران
بیانیه ۲۱۸ محقق فرانسوی: هدف قرار دادن مراکز علمی و میراث فرهنگی ایران، پاککردن حافظه مشترک بشری و تهدیدی جدی برای تحقیقات جهانی است. به گفته آنان، حملات اخیر با هدف "غیر انسانیسازی جوامع خاورمیانه" طراحی شده و تاکنون به بیش از ۱۲۰ سایت میراثی آسیب رسانده است.
حضور کاروان همدلی80 نفره فعالان رسانهای و فرهنگی ترکیه در 24 فروردین در راستای اعلام همبستگی با ملت ایران و حمایت از محور مقاومت، از طریق مرز بازرگان وارد کشور شد.
پویش «جانفدا برای ایران» : بیش از ۲۸ میلیون نفر از ایرانیان با ثبتنام در پویش ملی "جانفدا برای ایران" آمادگی خود را برای دفاع از تمامیت ارضی کشور در برابر تهدیدات دشمن آمریکایی- صهیونیستی اعلام کردند.
8- تلاشهای دیپلماتیک
رئیس جمهوری اسلامی ایران و نخست وزیر پاکستان در گفتوگویی تلفنی در خصوص آخرین تحولات منطقه، مذاکرات اسلامآباد و مسائل مربوط به آتشبس تبادل نظر کردند.
دکتر مسعود پزشکیان در این گفتوگو ضمن قدردانی از تلاش های مجدانه پاکستان برای برقراری صلح، از تلاشهای نخستوزیر و نیز فرمانده کل ارتش این کشور در این زمینه تشکر کرد. رئیسجمهور با اشاره به تداوم بدعهدیها و رفتارهای قلدرمآبانه و نامعقول آمریکا در حین مذاکرات و در دوره آتشبس، ادامه اقدامات تحریکآمیز و غیرقانونی این کشور در به اصطلاح محاصره دریایی ایران را نقض آشکار تفاهم آتشبس و مغایر با منشور ملل متحد دانست و تصریح کرد: چنین اقداماتی به همراه لفاظیهای تهدیدآمیز مقامات آمریکایی علیه ایران صرفا منجر به تشدید بدگمانی نسبت به جدیت آمریکا شده و این واقعیت را بیش از پیش آشکار میکند که آمریکا به دنبال تکرار الگوهای قبلی و خیانت به دیپلماسی است.
دکتر پزشکیان با تاکید بر عزم جمهوری اسلامی ایران برای دفاع همهجانبه از کیان ایران در برابر هرگونه ماجراجویی مجدد آمریکا و رژیم صهیونیستی، نسبت به عواقب و پیامدهای چنان وضعیتی برای امنیت منطقه و جهان هشدار داد. رئیسجمهور همچنین تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران مصمم به حفظ و ارتقای روابط با همه همسایگان از جمله کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس، بر اساس حسن همجواری و احترام متقابل است و امیدوار است این کشورها نیز با در نظر گرفتن تجارب اخیر، برای تقویت صلح و امنیت منطقه بر مبنای همکاری جمعی و به دور از مداخله مخرب بازیگران فرامنطقهای خصوصا آمریکا اهتمام ورزند.
آقای شهباز شریف نخست وزیر پاکستان نیز در این گفتوگو با اشاره به تلاشهای کشورش برای خاتمه درگیری و برقراری صلح در منطقه، رئیسجمهور کشورمان را در جریان رایزنیهای اخیر خود با کشورهای منطقه در این خصوص قرار داد.
دکتر پزشکیان در دیدار با فرمانده ارتش پاکستان: رئیس جمهور با تأکید بر رویکرد جمهوری اسلامی ایران در تقویت وحدت جهان اسلام، ضمن قدردانی از نقشآفرینی اسلامآباد در میانجیگری و برقراری آتشبس، تصریح کرد: تهران خواهان صلح و ثبات پایدار در منطقه است و بر احقاق حقوق ملت ایران در چارچوب موازین حقوق بینالملل تأکید دارد.
مسعود پزشکیان شامگاه پنج شنبه ۲۷ فروردین ماه ۱۴۰۵ با آقای عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، با قدردانی از نقشآفرینی مؤثر وی و همچنین نخستوزیر پاکستان، آقای شهباز شریف، در فرآیند میانجیگری و تسهیل برقراری آتشبس، از میزبانی شایسته هیأت ایرانی در جریان مذاکرات اسلامآباد تقدیر کرد.
رئیس جمهور در ادامه با تأکید بر رویکرد اصولی جمهوری اسلامی ایران در قبال جهان اسلام اظهار داشت: جمهوری اسلامی ایران تمامیکشورهای اسلامی را برادران خود میداند و این نگاه ریشه در سیره پیامبر اکرم (ص) دارد. در عین حال، اقدامات اخیر در هدف قرار دادن پایگاههای نظامی امریکا در منطقه، در چارچوب ضرورتهای دفاعی و در پاسخ به شرایط تحمیلشده صورت گرفته است. منشأ بسیاری از جنگها و بیثباتیها در منطقه، ناشی از توطئههای رژیم صهیونیستی برای ایجاد شکاف میان کشورهای اسلامی است.
رئیس جمهور تجاوز آمریکا و اسرائیل علیه ایران را جنایتکارانه و غیرقانونی خواند. پزشکیان تأکید کرد: از ابتدای پذیرش مسئولیت تمام تلاش ما مبتنی بر تقویت دوستی و برادری در داخل و منطقه بوده است، اما از همان آغاز، اقدامات خصمانه و تحریکآمیز از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی مشاهده شده است. با این حال، ایران به دنبال بیثباتی در منطقه نبوده و خواهان توسعه روابط برادرانه با کشورهای همسایه و منطقه است.
رئیس جمهور با قدردانی ویژه از نقش پاکستان به عنوان یک کشور اسلامی در پیگیری توقف جنگ، گفت: تلاشهای مسئولانه و پیگیرانه پاکستان مایه خرسندی است و سایر کشورهای اسلامی نیز باید رویکردی مشابه اتخاذ کنند؛ چرا که در این صورت، دشمنان امت اسلامی قادر به پیشبرد اهداف خود نخواهند بود.
پزشکیان با تأکید بر پایبندی ایران به چارچوبهای حقوق بینالملل، گفت: جمهوری اسلامی ایران به دنبال احقاق حقوق ملت خود در چارچوب قوانین بینالمللی است و پس از پایان جنگ، ضروری است کشورهای منطقه با تقویت همکاریهای متقابل، زمینهساز صلح و امنیت پایدار شوند.
رئیس جمهور در ادامه با طرح این پرسش که چرا کشورهای منطقه نتوانند امنیت خود را بهصورت مستقل تأمین کنند، تصریح کرد: همانگونه که اروپا از طریق سازوکارهایی مانند ناتو امنیت خود را مدیریت میکند، کشورهای اسلامی نیز میتوانند با اتکا به اشتراکات دینی و فرهنگی، مسائل خود را در چارچوب همکاریهای جمعی حلوفصل کنند.
پزشکیان با بیان اینکه جنگ به نفع هیچیک از طرفها نیست، افزود: آمریکا در این منازعه پیروز نخواهد بود و این کشورهای منطقه و جهان هستند که متحمل خسارات جدی خواهند شد، در حالی که تنها رژیم صهیونیستی در پی تحقق مطامع خود است.
رئیس جمهور همچنین با اشاره به "بیاعتمادی مردم ایران نسبت به آمریکا به دلیل نقض مکرر تعهدات، حملات در حین مذاکرات و ترور مسئولان"، گفت: با وجود چنین شرایطی، جمهوری اسلامی ایران با اتکا به روابط برادرانه با کشورهای دوست از جمله پاکستان، در این مسیر قرار گرفته اما طبعا منافع ملت خود را با قدرت پیگیری خواهد کرد. در این دیدار آقای عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان با اشاره به تحولات جاری منطقه گفت: هرچند این جنگ پایان خواهد یافت، اما منطقه به شرایط پیش از آن باز نخواهد گشت و ضروری است تمامیکشورها برای بازسازی، ثبات و آرامش منطقه همکاری مشترک داشته باشند.
عاصم منیر همچنین با اشاره به حمایت کشورهای چین، عربستان سعودی، مصر و ترکیه از روندهای دیپلماتیک در طول این بحران، بر اهمیت استمرار این همکاریها تأکید کرد. عاصم منیر با تأکید بر تلاشهای جاری برای پایان دادن به جنگ گفت: ما ضمن این که معتقدم خیلی زود میتوانیم به توافق دست یابیم تاکید داریم که این جنگ جز ویرانی و خسارت، دستاوردی نخواهد داشت. فرمانده ارتش پاکستان همچنین گزارشی از روند مذاکرات ارائه و ابراز امیدواری کرد که در آیندهای نزدیک، دستیابی به توافق و خاتمه جنگ محقق شود.
سید عباس عراقچی و محمد اسحاق دار وزرای امور خارجه جمهوری اسلامی ایران و پاکستان در خصوص آخرین تحولات منطقه ای، بین المللی و روابط دوجانبه به صورت تلفنی گفتگو و تبادل نظر کردند.
معاون نخست وزیر پاکستان با تشریح تلاشهای این کشور برای خاتمه جنگ و برقراری صلح در منطقه، بر آمادگی این کشور برای ادامه رایزنیها در این زمینه تاکید کرد. وزیر امور خارجه ایران ضمن قدردانی از مساعی جمیله و میانجیگری پاکستان در مذاکرات مرتبط با آتشبس و خاتمه جنگ، رویکرد مسئولانه ایران در ورود به روند دیپلماتیک برای خاتمه جنگ را یادآور شد و با اشاره به تجارب تلخ یک سال گذشته و بدعهدیهای مکرر آمریکا، بهویژه تجاوز نظامیبه ایران در میانه مذاکرات در خردادماه و اسفند ۱۴۰۴، اقدامات اخیر این کشور در نقض آتشبس، تهدید بنادر و سواحل و شناورهای ایرانی، لفاظیهای تهدیدآمیز، طرح خواستههای نامعقول و تناقضگوییهای مستمر را نشانههای روشنی از بد نیتی و عدم جدیت آمریکا در دیپلماسی دانست و تصریح کرد جمهوری اسلامی ایران از همه ظرفیتهای خود برای صیانت از منافع و امنیت ملی ایران استفاده خواهد کرد.
بخش دیپلماسی عمومی
سفارت جمهوری اسلامی ایران در فرانسه